Kedilerin kum kabı dışına idrar yapması, insanlara karşı gösterilen bir tepki ya da cezalandırma davranışı değildir. Kediniz daha önce düzenli olarak kum kabını kullanırken farklı bölgelere idrar yapmaya başladıysa, bu durumun altında sağlık sorunları, stres, çevresel değişiklikler veya kum kabıyla ilgili problemler bulunabilir.

Özellikle tuvalet alışkanlıklarında aniden ortaya çıkan değişiklikler dikkate alınmalıdır. Kedilerde idrar yolu hastalıkları ağrıya, sık idrara çıkma isteğine ve kum kabının dışında idrar yapmaya neden olabilir. Bu nedenle davranışsal bir problem olduğu düşünülmeden önce olası sağlık sorunlarının değerlendirilmesi önemlidir.

1. Stres

Kediler rutinlerine oldukça bağlı canlılardır. Ev ortamında meydana gelen değişiklikler kedilerde strese ve buna bağlı olarak kum kabı dışına idrar yapma gibi davranış değişikliklerine neden olabilir.

Kedilerde strese yol açabilecek durumlar arasında:

• Evde yaşayan bir kişinin uzun süre evde bulunmaması,

• Eve yeni bir kişinin gelmesi,

• Yeni bir kedi veya başka bir hayvanın sahiplenilmesi,

• Ev içerisinde tadilat yapılması,

• Mobilyaların veya kedinin yaşam alanının değiştirilmesi,

• Yeni bir eve taşınılması,

• Günlük rutinin önemli ölçüde değişmesi

sayılabilir.

Stres yaşayan kedilerde saklanma, iştah değişiklikleri, agresif davranışlar ve aşırı yalanma gibi farklı belirtiler de görülebilir.

2. İdrar Yolu Hastalıkları

Kedilerde idrar yolu hastalıkları ve alt üriner sistem problemleri, kum kabı dışına idrar yapmanın önemli nedenlerinden biridir.

İdrar kesesinde meydana gelen yangı, enfeksiyonlar, kristaller veya taşlar idrar yaparken ağrıya ve sık idrara çıkma isteğine neden olabilir. Kediler kum kabını kullanırken yaşadıkları ağrıyı zamanla kum kabıyla ilişkilendirebilir ve farklı bölgelere idrar yapmayı tercih edebilirler.

İdrar yolu problemi yaşayan kedilerde ayrıca:

• Sık sık kum kabına gitme,

• Çok az miktarda idrar yapma,

• İdrar yaparken zorlanma,

• İdrarda kan görülmesi,

• Genital bölgenin sık yalanması,

• İdrar yaparken ses çıkarma

gibi belirtiler görülebilir.

Özellikle erkek kedilerde hiç idrar yapamama veya yalnızca birkaç damla idrar çıkarabilme acil bir durumdur ve vakit kaybetmeden veteriner hekime başvurulmalıdır.

3. Diyabet

Kedilerde diyabet, yani şeker hastalığı, su tüketiminin ve idrar miktarının artmasına neden olabilir.

Normalden daha fazla idrar üreten kediler kum kabına yetişmekte zorlanabilir veya kum kabını daha sık kullanma ihtiyacı duyabilirler. Bunun sonucunda ev içerisinde farklı alanlara idrar yapma görülebilir.

Su tüketiminde belirgin artış, sık idrara çıkma, kilo kaybı veya iştahta değişiklikler fark edilmesi durumunda veteriner hekim muayenesi önerilir.

4. Böbrek Hastalıkları

Böbrek fonksiyonlarının azalması sonucunda böbrekler idrarı yeterince yoğunlaştıramayabilir.

Özellikle kronik böbrek hastalığı bulunan kedilerde su tüketiminde ve idrar miktarında artış görülebilir. Artan idrar üretimi nedeniyle kedinin daha sık tuvalete gitmesi gerekebilir ve zaman zaman kum kabının dışında idrar yapma meydana gelebilir.

Böbrek hastalıkları özellikle yaşlı kedilerde daha fazla önem taşır ve düzenli veteriner hekim kontrolleriyle takip edilmelidir.

5. Eklem Hastalıkları

Artrit ve diğer eklem hastalıkları kedilerde hareket sırasında ağrıya neden olabilir.

Özellikle yaşlı kediler yüksek kenarlı kum kaplarına girmekte, merdiven çıkmakta veya kum kabının bulunduğu bölgeye ulaşmakta zorlanabilirler. Bu durumda kedi, ulaşması daha kolay olan farklı alanlara idrar yapabilir.

Eklem problemi bulunan kediler için alçak girişli ve kolay ulaşılabilir kum kapları tercih edilmesi faydalı olabilir.

6. İdrar Kesesi Tümörleri

İdrar kesesinde veya idrar yollarında meydana gelen tümörler, idrar yapma alışkanlıklarında değişikliklere neden olabilir.

İdrar kesesinde oluşan kitleler yangı, ağrı, sık idrara çıkma isteği veya idrar tutmada güçlük oluşturabilir. Bunun sonucunda kediler kum kabı dışına idrar yapabilirler.

Özellikle ileri yaştaki kedilerde tekrarlayan idrar yolu şikâyetlerinin veteriner hekim tarafından değerlendirilmesi önemlidir.

7. İdrar İnkontinansı

İdrar inkontinansı, kedinin idrarını kontrol etmekte zorlanması veya istemsiz olarak idrar kaçırması durumudur.

Travmaya bağlı sinir hasarları, omurilik hastalıkları, idrar yollarındaki yapısal bozukluklar veya bazı nörolojik problemler idrar kontrolünü etkileyebilir.

İdrar inkontinansı bulunan kedilerde uyurken veya gün içerisinde farkında olmadan idrar sızıntıları görülebilir.

Bu durum, kedinin bilinçli olarak kum kabı dışına idrar yapmasından farklıdır ve altında yatan nedenin belirlenmesi için veteriner hekim muayenesi gerekir.

8. Kum Kabı ve Kum Tercihleri

Kedilerin kum kabını kullanmayı bırakmasının nedeni her zaman bir hastalık olmayabilir. Kum kabının konumu, temizliği, büyüklüğü veya kullanılan kumun özellikleri de kedinin tuvalet alışkanlığını etkileyebilir.

Kum kabının evin sakin, kolay ulaşılabilir ve yoğun insan trafiğinden uzak bir bölümünde bulunması önerilir.

Kediler;

• Kum kabının yerinin değiştirilmesi,

• Kullanılan kum çeşidinin değiştirilmesi,

• Kabın yeterince temizlenmemesi,

• Kumun fazla tozlu olması,

• Kum tanelerinin kedinin patilerini rahatsız etmesi,

• Kum kabının çok küçük olması,

• Kabın girişinin çok yüksek olması

nedeniyle kum kabını kullanmak istemeyebilirler.

Birden fazla kedinin yaşadığı evlerde kum kabı sayısı da önemlidir. Genel olarak evdeki kedi sayısından bir adet fazla kum kabı bulundurulması tercih edilebilir. Örneğin iki kedinin bulunduğu bir evde üç farklı kum kabının bulunması kediler arasındaki rekabeti azaltmaya yardımcı olabilir.

Bazı kediler dışkı ve idrar için farklı kum kaplarını kullanmayı da tercih edebilirler.

Yavru, yaşlı veya eklem problemi bulunan kediler için giriş kısmı alçak kum kapları kullanılması daha uygun olabilir.

Kediniz Kum Kabı Dışına İdrar Yapıyorsa Ne Yapmalısınız?

Kediniz daha önce kum kabını düzenli kullanmasına rağmen aniden farklı bölgelere idrar yapmaya başladıysa, öncelikle sağlık problemi olup olmadığının değerlendirilmesi gerekir.

Kum kabının temizliğini, konumunu ve kullanılan kum çeşidini kontrol etmek önemlidir. Aynı zamanda kedinin yaşamında yakın zamanda stres oluşturabilecek herhangi bir değişiklik yaşanıp yaşanmadığı da değerlendirilmelidir.

Ancak sık idrara çıkma, idrar yaparken zorlanma, kanlı idrar, ağrı belirtileri veya hiç idrar yapamama gibi durumlarda veteriner hekime başvurulmalıdır.

Kedilerin kum kabı dışına idrar yapması çoğu zaman basit bir “davranış problemi” değildir. Altta yatan nedeni doğru şekilde belirlemek, hem kedinizin sağlığını korumak hem de tuvalet alışkanlığının yeniden düzenlenmesini sağlamak açısından önemlidir.